Wiele osób prędzej czy później dochodzi do takiego momentu w życiu, kiedy ból kolana zaczyna im dokuczać. Trudno jest chodzić, pojawia się chęć utykania na nogę, która ci przeszkadza, oszczędzając ją. Z biegiem czasu ból nasila się i zaczyna towarzyszyć nieszczęśliwemu człowiekowi, gdziekolwiek się uda. Wreszcie staje się na tyle natrętny, że osoba udaje się do lekarza lub samodzielnie szuka informacji o swoich problemach.
Często w tym przypadku lekarz na podstawie objawów stawia diagnozę „zniekształcającej artrozy stawu kolanowego”. Przyjrzyjmy się bliżej, czym jest, jak się objawia, skąd pochodzi i dokąd prowadzi. I co najważniejsze, jak się tego pozbyć?
Co to jest?
Jest to proces, podczas którego dochodzi do zniszczenia tkanki chrzęstnej. W takim przypadku często występuje współistniejący stan zapalny, zwany zapaleniem błony maziowej. Następnie kolano ulega deformacji, a ruchy stają się bolesne lub w ogóle niemożliwe.
Kto może zachorować?
Chorobę tę rozpoznaje się na podstawie szeregu objawów. Ogólnie rzecz biorąc, są one dość specyficzne i charakterystyczne dla wszystkich rodzajów chorób.
Zanim dowiemy się, co powoduje ból kolana, który dokucza Ci okresowo lub stale, zobaczmy, które kategorie osób są podatne na tę chorobę:
- osoby z nadwagą. Logiczne jest, że otyłość i nadwaga podczas chodzenia przyczyniają się do zwiększonego nacisku na nogi. W rezultacie chrząstka, która nie jest w stanie poradzić sobie z obciążeniem, ulega zniszczeniu;
- sportowcy. Wystąpienie choroby wiąże się z nadmiernym stresem, jakiego doświadczają sportowcy podczas treningów;
- żylaki. W tym przypadku przyczyną jest naruszenie dopływu krwi, zmniejszenie podaży składników odżywczych;
- osoby z urazami nóg.
Przynależność do jednej z tych kategorii znacząco zwiększa ryzyko zachorowania na artrozę stawu kolanowego. Przyjrzyjmy się teraz bezpośrednio jego objawom.
Jak rozpoznać chorobę?
Rozwój choroby może trwać bardzo długo – przez kilka lat człowiek nic nie czuje, nie podejrzewa, że zaczyna rozwijać się u niego choroba. Z biegiem czasu objawy nasilają się i pojawia się wyraźny dyskomfort.
Istnieje kilka etapów jego rozwoju:
- Artroza stawu kolanowego I stopnia. Przez długi czas może przebiegać całkowicie bezobjawowo lub objawiać się okresowym łagodnym bólem i niewielkim dyskomfortem. Doznania nasilają się, gdy osoba wstaje rano z łóżka i zaczyna chodzić. Dyskomfort jest jeszcze wyraźniejszy, gdy ktoś schodzi lub wchodzi po schodach. Stopień ten może trwać kilka miesięcy lub nawet lat. Jeśli na tym etapie skonsultujesz się z lekarzem, powrót do zdrowia będzie znacznie łatwiejszy, niż gdybyś czekał do następnego etapu.
- Artroza stawu kolanowego 2 stopnie. Pacjent zaczyna odczuwać charakterystyczny trzask podczas chodzenia, któremu czasami towarzyszy silny ból. Ruchy stają się ograniczone, wymuszone, jakby z trudem. Podczas badania na tym etapie lekarz może wykryć początek niewielkich deformacji i gromadzenia się płynu. Ten etap obejmuje terapię lekową i regularne ćwiczenia terapeutyczne.
- Artroza stawu kolanowego III stopnia. W tym okresie widoczne są poważne deformacje, a ruchy stają się bardzo trudne. Pacjent ma problemy ze zginaniem i prostowaniem nogi. Ból jest stały i nasila się wraz ze zmieniającymi się warunkami pogodowymi. Charakterystyczny chód pojawia się na nogach zgiętych wpół, kaczkowatych, natomiast nogi mają zakrzywiony kształt X lub O.
Metody leczenia zależą od stopnia nasilenia objawów, etapu ich rozwoju i stają się coraz bardziej złożone w miarę ich postępu.
Dlaczego się pojawia?
Istnieje wiele przyczyn rozwoju uszkodzenia kolana i zależą one bezpośrednio od postaci choroby - pierwotnej lub wtórnej.
Postać pierwotna występuje z przyczyn wrodzonych; zaczyna pojawiać się już we wczesnym wieku. Z powodu patologii w rozwoju aparatu więzadłowego podczas chodzenia wywierany jest na niego zbyt duży nacisk. Prowadzi to do rozwoju choroby. Dzięki terminowej interwencji medycznej i przestrzeganiu określonej diety pierwotna forma uszkodzenia kolana zostanie wyeliminowana.
Forma wtórna jest konsekwencją urazów i chorób.
Rozważmy wszystkie przyczyny choroby:
- Przyczyną mogą być choroby reumatyczne (reumatyzm, zapalenie stawów). W przypadku długotrwałego zapalenia stawów gromadzi się płyn, powodując procesy zapalne, a w konsekwencji rozwój choroby;
- obecność nadwagi przyczynia się również do problemów ze względu na wzrost obciążenia warstwy chrząstki, a w rezultacie jej przedwczesne uszkodzenie;
- zaburzenia metaboliczne prowadzące do odkładania się soli w jamie stawowej, trudności w krążeniu krwi;
- długotrwałe skurcze mięśni lub naczyń krwionośnych w nogach;
- interwencje chirurgiczne;
- zbyt duże obciążenie nóg podczas zajęć sportowych;
- urazy: zwichnięcia, złamania, stłuczenia, którym towarzyszyło uszkodzenie warstwy chrzęstnej i więzadeł.
W leczeniu zniekształceń zwyrodnieniowych stawów kolanowych jedną z głównych ról jest eliminacja przyczyn, które doprowadziły do rozwoju choroby. I dopiero po pozbyciu się przyczyn możemy mówić o możliwości wyleczenia samej choroby za pomocą różnych środków, technik, a także odpowiedniej diety.
Jak to leczyć?
Sposób leczenia gonartrozy może określić wyłącznie specjalista, koncentrując się na stadium rozwoju choroby, nasileniu uszkodzenia chrząstki i ustaleniu dokładnej przyczyny, która doprowadziła do choroby. Metody, rodzaje, metody terapii są różnorodne i często skuteczne tylko w połączeniu. Dlatego należy podejść do tego problemu odpowiedzialnie i dokładnie przestrzegać wszystkich zaleceń lekarza.
Należy pamiętać, że jest to choroba przewlekła, którą rzadko udaje się całkowicie wyleczyć, dlatego wszelkie metody leczenia mają na celu przede wszystkim osiągnięcie remisji i ustąpienie objawów. Jednak już w pierwszym etapie rozwoju, gdy problemy dopiero się zaczynają, można całkowicie uwolnić się od uszkodzeń stawu kolanowego, eliminując jego przyczyny (na przykład nadwagę lub nadmierny stres) i przeprowadzając prostą fizykoterapię.
Terapia w większości przypadków sprowadza się do złagodzenia bólu, przywrócenia uszkodzonej chrząstki i przywrócenia możliwości pełnego ruchu.
Terapia łączy następujące metody:
- leki i lekarstwa, stosowanie maści leczniczych;
- świadczenie masażu leczniczego i terapii manualnej;
- metody fizjoterapeutyczne: ćwiczenia lecznicze, terapia ruchowa;
- interwencja chirurgiczna, jeśli to konieczne;
- ludowe i nietradycyjne metody leczenia.
Jak i jakie leki się stosuje?
Pierwszym celem, jaki powinna realizować farmakoterapia, jest złagodzenie bólu. Aby skutecznie złagodzić ból, stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Leki te nie leczą choroby ani nie zapobiegają jej rozwojowi – mają jedynie uśmierzyć ból. Ich stosowanie należy łączyć ze stosowaniem leków przywracających funkcję chrząstki uszkodzonej na skutek artrozy stawu kolanowego (leki objawowe o powolnym działaniu) i maści. Mają szereg skutków ubocznych - głównie negatywny wpływ na błony śluzowe. Dawki i częstotliwość przyjmowania leków powinien przepisywać wyłącznie lekarz. Nie próbuj się leczyć - nieuchronnie doprowadzi to do negatywnych procesów.
Istnieją również obserwacje, że w dużych dawkach niesteroidowe leki przeciwzapalne działają destrukcyjnie na chrząstkę.
Dopiero gdy leki niesteroidowe przestaną działać, lekarz może przepisać silne leki przeciwbólowe o działaniu ośrodkowym.
Oprócz środków przeciwbólowych, gimnastyki i masażu stosuje się następującą grupę leków - kortykosteroidy, których celem jest łagodzenie procesów zapalnych. Są to leki hormonalne, których działanie jest bardzo silne, dlatego nie zaleca się ich przyjmowania doustnego. Ponadto ich stosowanie powoduje wiele skutków ubocznych. Ostatnio niektóre kortykosteroidy podaje się w zastrzykach na dotknięty obszar.
Kolejna grupa leków – objawowo opóźnione działanie – stymuluje syntezę zdrowych komórek chrząstki (chondrocyty), które zastępują zniszczone. Substancje czynne wchodzące w skład tych leków są pod wieloma względami podobne do tych, które tworzą tkankę chrzęstną, a gdy dostaną się do środka, zatrzymują destrukcję i stymulują reprodukcję komórek.
Przed zażyciem takich leków należy skonsultować się ze specjalistą: faktem jest, że leki te są skuteczne tylko w przypadku pierwszego i drugiego stopnia choroby. W trzecim stopniu chrząstka została już całkowicie zniszczona i nie ma tam nic do przywrócenia.
Jakie metody nielekowe są stosowane?
W leczeniu artrozy stawów kolanowych najskuteczniejsze jest połączenie terapii ruchowej i sesji fizjoterapeutycznych. Ćwiczenia fizjoterapeutyczne należy wykonywać wyłącznie pod nadzorem specjalisty. Aktywność fizyczna powinna być umiarkowana, dozowana i regularna.
Podczas wykonywania ćwiczeń warto poddać się zabiegom fizjoterapeutycznym, takim jak ultradźwięki, magnetoterapia wysokiej częstotliwości, radon, kąpiele siarkowodorowe i leczenie laserem. Wszystkie te procedury nie tylko łagodzą uszkodzenia kolan, ale także ogólnie wzmacniają ciało.
Należy pamiętać, że zajęcia z terapii ruchowej możliwe są jedynie w pierwszym stopniu choroby lub w okresie jej remisji – czyli tylko wtedy, gdy nie występują lub są prawie nieobecne widoczne objawy (stan zapalny, ból). Jeśli Twój stan na to nie pozwala, lepiej odmówić ćwiczeń.
Przed rozpoczęciem ćwiczeń leczniczych skorzystaj z konsultacji instruktora fizjoterapii, który po badaniu ułoży dla Ciebie indywidualny program ćwiczeń i pokaże cały kompleks wykonywany aż do wyzdrowienia.
Ćwiczenia należy wykonywać ściśle według harmonogramu i dokładnie z obciążeniem, które określi dla Ciebie instruktor. Opuszczenia zajęć sprawią, że procedury będą nieskuteczne, dlatego należy regularnie i odpowiedzialnie stosować się do wszystkich instrukcji. Tylko wtedy możemy mieć nadzieję na naprawdę pozytywny wynik.
Ćwiczenia należy łączyć i uzupełniać terapią manualną – masażem, który wykonuje specjalista lub samodzielnie, po wcześniejszym opanowaniu tej techniki. Masaż pozwala rozluźnić mięśnie i poprawić ukrwienie warstwy chrzęstnej.
Jakie są metody pomocnicze?
Wielu lekarzy zaleca stosowanie specjalnych ortez stawu kolanowego. Zwiększają skuteczność terapii i łagodzą ból. W tym samym celu stosuje się bandaż elastyczny.
Nakolanniki stabilizują więzadła i częściowo przeciwdziałają procesowi deformacji. Ułatwia to pacjentowi w drugim stadium choroby poruszanie się, gdyż dla takich osób chodzenie stanowi już problem.
Nakolanniki mogą być stosowane profilaktycznie przez osoby doświadczające stresu fizycznego, osoby z nadwagą w celu zmniejszenia traumatycznych skutków chodzenia oraz przez sportowców podczas treningów.
Wybierając nakolanniki, lepiej skonsultować się z lekarzem. Nakolanniki różnią się stopniem mocowania: ciasne, średnie i lekkie. W najbardziej zaawansowanym stadium choroby stosuje się obcisłe, w pierwszym etapie lekkie. Podczas ich stosowania należy zadbać o to, aby noga nie drętwiała: drętwienie oznacza, że następuje zastój krwi, co może prowadzić do katastrofalnych skutków.
Rozgrzewające działanie ortezy stawu kolanowego łagodzi ból, co pozwala zmniejszyć dawkę leków przeciwbólowych. Istnieją nakolanniki wykonane z sierści wielbłądziej i psa. Sama wełna ma dobroczynne działanie, dzięki któremu można jeśli nie wyleczyć chorobę, to chociaż złagodzić jej stan i przyspieszyć proces leczenia.
Czy warto stosować środki ludowe?
Środki ludowe stosowane w leczeniu artrozy stawów kolanowych można stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem i wyłącznie jako metoda pomocnicza. Samo w sobie stosowanie wyłącznie tradycyjnych metod bez wykorzystania tradycyjnej medycyny jest nieskuteczne i niebezpieczne, a także może prowadzić do negatywnych konsekwencji.
Wśród środków ludowych stosowanych w leczeniu artrozy stawu kolanowego, w celu łagodzenia bólu i łagodzenia procesu zapalnego, stosuje się różne natarcia, okłady, maści z naturalnych składników, nacieranie, preparaty ziołowe i napary. Istnieje wiele różnych przepisów na przygotowanie środków leczniczych, z których korzystali nasi przodkowie. Ich właściwości lecznicze zostały udowodnione na przestrzeni wieków stosowania i nie podlegają żadnej wątpliwości. Okłady łopianowe, nacieranie sokiem żurawinowym, mumią i woskiem pszczelim to tylko niektóre z wielu ludowych środków.
W ostatnim czasie coraz większą popularnością cieszy się leczenie pijawkami (hirudoterapia). Sesje hirudoterapii łagodzą stany zapalne i działają jak silny środek przeciwbólowy.
Jak wiadomo, pijawki zwiększają krążenie krwi w leczonym obszarze. Zwiększenie dopływu krwi do bolącego miejsca znacznie przyspiesza regenerację tkanki chrzęstnej i oczyszczanie dotkniętych komórek, a także dostarcza do bolącego miejsca większej ilości składników odżywczych.
Zatem stosowanie środków ludowych i hirudoterapii w połączeniu z lekami, fizjoterapią i ćwiczeniami terapeutycznymi sprzyja całkowitemu wyzdrowieniu.